Termen uit de fotobewerking die je helpen om een professional te worden

Jargon: gespecialiseerde en technische woordenschat die je doet twijfelen of je je moedertaal wel echt begrijpt. Het kan ervoor zorgen dat banen, hobby’s en interesses onbegrijpelijk lijken, omdat je nauwelijks aanknopingspunten hebt om te begrijpen waar mensen het eigenlijk over hebben. Het kan zelfs bijna intimiderend zijn, waardoor je helemaal geen zin meer hebt om die wereld te verkennen, omdat de drempel hopeloos hoog lijkt.

Hetzelfde geldt voor fotografie. Er is een hele reeks vakjargon rond compositie, belichting, apparatuur en zelfs beeldbewerking. En hoewel termen als de gulden snede, de belichtingsdriehoek, een vastbrandpuntslens en witbalans je misschien het gevoel geven dat je in het diepe wordt gegooid, valt het eigenlijk best mee. Vooral als het om beeldbewerking gaat.

Toegegeven, er zijn een paar woorden die je moet leren, maar een groot deel ervan is eigenlijk best intuïtief. Veel bewerkingstools zijn vernoemd naar precies datgene waarop ze invloed hebben, in plaats van naar een of andere ingewikkelde, omslachtige term waarvoor je eerst nog even op Google moet zoeken om hem te begrijpen.

We gaan dus een aantal van de belangrijkste termen op het gebied van fotobewerking in Luminar doornemen, zodat je niet alleen begrijpt wat ze betekenen, maar ook wat ze daadwerkelijk met je foto doen. Aan het einde zou je met veel meer zelfvertrouwen door je bewerkingen heen moeten kunnen navigeren. Laten we beginnen.

Belichting

• Belichting: Hoe licht of donker je foto wordt weergegeven.

Wanneer je de belichting van een afbeelding aanpast, zorg je ervoor dat de hele afbeelding donkerder of lichter wordt. Dit brengt ons bij een andere nuttige vakterm: algemene aanpassingen, waarmee aanpassingen worden bedoeld die van invloed zijn op de hele afbeelding.

We moeten dus voorzichtig zijn wanneer we dit doen, want als we donkere gebieden lichter proberen te maken, verhogen we tegelijkertijd ook de helderheid van de lichtere gebieden in onze afbeelding. In dit soort situaties moeten we de verschillende gebieden afzonderlijk aanpakken, en daar gaan we nu naar kijken.

Hooglichten, schaduwen, wit en zwart

• Toonbereik: Het volledige bereik van helderheid in een afbeelding, van de donkerste tot de helderste tinten.
• Hooglichten: De helderdere toongebieden van uw afbeelding die nog steeds detail bevatten.
• Schaduwen: De donkerdere toongebieden van je afbeelding die nog steeds details bevatten.
• Wit: Het helderste punt van uw toonbereik.
• Zwart: Het donkerste punt van uw toonbereik.

Met deze tools kunnen we nauwkeurigere aanpassingen maken dan met ‘Belichting’. Als je onderwerp iets te donker lijkt, kunnen we de schaduwen versterken. Of als de lichtere delen in je foto iets te fel zijn, kunnen we de hoge lichten verzwakken. Zo kunnen we een goede balans in onze foto’s behouden.

Witwaarden en zwartwaarden bepalen de uitersten van de helderste en donkerste delen van onze afbeelding. Wanneer we de zwartwaarden aanpassen, bepalen we hoe donker het donkerste punt van onze afbeelding is. Omgekeerd bepalen we bij het aanpassen van de witwaarden hoe helder het helderste punt is, waarbij schaduwen, middentonen en hoge lichten daartussenin liggen.

Contrast, middentonen en dynamisch bereik

• Contrast: Het verschil tussen de lichtere en donkerdere delen van je afbeelding.
• Middentonen: Het bereik tussen de schaduwen en de hoge lichten.
• Dynamisch bereik: Het bereik tussen de donkerste en helderste delen waarin details kunnen worden vastgelegd of weergegeven.

Een hoog contrast zorgt voor een sterkere scheiding tussen licht en donker, waardoor een foto vaak krachtiger en dramatischer overkomt. Een laag contrast vermindert die scheiding, wat resulteert in een zachter, vlakker beeld.

Midtinten bevatten een groot deel van de visuele informatie in je foto, dus het is belangrijk om ervoor te zorgen dat ze voldoende onderscheid vertonen ten opzichte van de donkerste en helderste delen van je opname. Dit kun je bereiken met de Supercontrast-tool van Luminar, waarmee je het contrast in de schaduwen, midtinten en hoge lichten afzonderlijk kunt regelen.

Tot slot is er het dynamisch bereik, wat veel ingewikkelder klinkt dan het in werkelijkheid is. Dit beschrijft simpelweg het bereik tussen de donkerste en de helderste gebieden waarin je camera details kan behouden. RAW-bestanden behouden over het algemeen meer bruikbare tooninformatie dan JPEG’s, wat ons veel meer flexibiliteit geeft bij het bewerken, omdat er meer informatie beschikbaar is om te herstellen in de helderdere en donkerdere gebieden.

Witbalans, temperatuur en tint

• Witbalans: Het aanpassen van kleuren zodat neutrale tinten onder verschillende lichtomstandigheden neutraal blijven.
• Temperatuur: De kleurbalans verschuiven tussen koelere blauwtinten en warmere geel/oranje tinten.
• Tint: De kleurbalans verschuiven tussen groen en magenta.

Verschillende lichtbronnen, van de zon tot binnenverlichting, kunnen ongewenste kleurzweem veroorzaken, waardoor de kleuren in onze foto er mogelijk niet natuurlijk uitzien. Met de witbalans kunnen we dit corrigeren, zodat we de kleuren nauwkeuriger weergeven.

Temperatuur en Tint werken langs twee verschillende kleurasen. Temperatuur varieert tussen blauw en warmere geel-/oranje tinten, terwijl Tint varieert tussen groen en magenta. Naast het corrigeren van kleurzweem kunnen we deze instellingen ook creatief gebruiken om een afbeelding warmer en nostalgischer te laten aanvoelen, of juist koeler en sfeervoller.

Verzadiging en levendigheid

• Verzadiging: Hoe intens de kleuren in je afbeelding overkomen.
• Levendigheid: Een meer selectieve aanpassing die de intensiteit van minder verzadigde kleuren verhoogt.

Dit is een aspect waar beginners vaak niet goed doorheen kunnen kijken: hoe groot het verschil tussen deze twee tools eigenlijk is. En dat verschil is behoorlijk groot. Als we de verzadiging verhogen, maken we de kleuren in de hele afbeelding intenser. We kunnen ze ook juist minder verzadigd maken, door de intensiteit te verlagen totdat de afbeelding uiteindelijk zwart-wit wordt.

Vibrance werkt daarentegen selectiever: het versterkt minder verzadigde kleuren sterker, terwijl het over het algemeen minder effect heeft op kleuren die al intens zijn. Dit kan vooral handig zijn als je een kleurrijkere afbeelding wilt zonder elke kleur even sterk te accentueren.

Tint, verzadiging en helderheid (HSL)

• Kleurtoon: Hoe de kleur zelf eruitziet.
• Verzadiging: Hoe intens de kleur overkomt.
• Luminantie: Hoe licht of donker de kleur overkomt.

In het gereedschap ‘Kleur’ van Luminar vind je een reeks kleuren waarmee je afzonderlijk kunt werken. Laten we bijvoorbeeld eens naar de blauwtinten kijken. Met ‘Tint’ kan ik de blauwtinten in mijn afbeelding variëren van hemelsblauw tot paars. Vervolgens kan ik die blauwtinten met ‘Verzadiging’ intenser of juist minder intens maken, voordat ik ze met ‘Luminantie’ lichter of donkerder maak.

Met HSL krijg je veel meer controle over hoe afzonderlijke kleuren in je opname worden weergegeven, waardoor je de balans en harmonie tussen die kleuren kunt perfectioneren voor een veel krachtiger beeld. Het is een ongelooflijk handig hulpmiddel waarmee het zeker de moeite loont om vertrouwd te raken.

Geluid en geluidsbeperking

• Ruis: Ongewenste, korrelachtige variaties in de tinten en kleuren van een afbeelding.
• Ruisonderdrukking: Het proces waarbij de zichtbaarheid van ruis in uw opname wordt verminderd.

Misschien heb je wel eens van ISO gehoord. Door de ISO-waarde te verhogen, kunnen we met minder licht fotograferen, wat vooral in donkere omgevingen van pas kan komen. Maar naarmate we de ISO-waarde steeds verder verhogen, wordt de beeldruis over het algemeen steeds duidelijker zichtbaar in de foto.

Dit kan de kwaliteit van een foto verminderen en zelfs fijnere details verdoezelen; daarom proberen fotografen ruis over het algemeen onder controle te houden. De beste oplossing tijdens het fotograferen is meestal om zoveel mogelijk licht vast te leggen als de situatie toelaat. Als er nog steeds ruis aanwezig is, kunnen we ruisonderdrukkingshulpmiddelen gebruiken, zoals Noiseless AI van Luminar. Dit programma analyseert de foto, vermindert ongewenste ruis en behoudt zoveel mogelijk nuttige details.

Afplakken

• Maskeren: Een specifiek gebied van een afbeelding selecteren, zodat aanpassingen alleen op dat gebied van toepassing zijn.

Vroeger was maskeren veel ingewikkelder en ging het vaak gepaard met het vervelende handmatige proces waarbij je zorgvuldig een gebied moest selecteren. Gelukkig heeft moderne bewerkingssoftware dit een stuk eenvoudiger gemaakt. Binnen de tools van Luminar vind je in elke tool het menu ‘Masking’, dat ons verschillende opties biedt om specifieke delen van een afbeelding te selecteren.

Als we bijvoorbeeld een onderwerp hebben dat te donker is, kunnen we naar ‘Ontwikkelen’ gaan, daar ‘Maskeren’ selecteren en ons onderwerp selecteren met ‘Objectselectie’, of er gewoon handmatig met het penseel overheen gaan.

Vanaf hier kan ik de belichting of de schaduwen iets verhogen, zodat alleen het onderwerp lichter wordt weergegeven, terwijl de rest van de afbeelding ongewijzigd blijft. Dit maakt maskeren zo ontzettend krachtig: het stelt ons in staat om specifieke delen van een afbeelding precies zo te bewerken als we willen.

Dodge en Burn

• Dodge: Bepaalde delen van een afbeelding selectief lichter maken.
• Donker maken: Bepaalde delen van een afbeelding selectief donkerder maken.

De termen ‘dodging’ en ‘burning’ stammen uit de tijd dat fotografen hun foto’s nog in donkere kamers ontwikkelden. Tijdens het afdrukken bepaalden ze handmatig hoeveel licht er op verschillende delen van het fotopapier viel, om zo bepaalde delen van de uiteindelijke foto lichter of donkerder te maken.

Gelukkig beschikken we nu over eenvoudige hulpmiddelen waarmee we met de ‘Dodge’-functie delen lichter kunnen maken en met de ‘Burn’-functie donkerder. Ik maak hier voortdurend gebruik van. Ik maak graag delen van de voorgrond donkerder om meer diepte te creëren, of gebruik de ‘Dodge’-functie op mijn onderwerp om het iets lichter te maken en zo beter te laten opvallen.

Histogram en clipping

• Histogram: Een grafiek die de verdeling van de tinten in je afbeelding weergeeft, van donker naar licht.
• Clipping: Wanneer bepaalde gebieden volledig zwart of wit worden en toondetails verloren gaan.

Dit is misschien wel het meest intimiderende hulpmiddel dat je tegenkomt, maar ik wil meteen zeggen dat er niet zoiets bestaat als een perfect histogram, dus probeer je foto niet uitsluitend te ontwikkelen op basis van de vorm die hij volgens jou zou moeten hebben.

In plaats daarvan kunnen fotografen het gebruiken als een visuele leidraad om te begrijpen hoe de toontinten over een foto zijn verdeeld en of er clipping is opgetreden. Soms zijn onze ogen, of zelfs onze beeldschermen, onbetrouwbaar, dus dit biedt ons een extra manier om te controleren of we onze hoge lichten of schaduwen te ver hebben doorgevoerd.

Als de grafiek sterk tegen de linkerrand is geschoven, kunnen er gebieden zijn die worden afgekapt tot puur zwart. Als de grafiek tegen de rechterrand is geschoven, kunnen er gebieden zijn die worden afgekapt tot puur wit. We kunnen dan bepalen of dat afkappen opzettelijk is of dat we onze afbeelding moeten aanpassen om details te herstellen.

Conclusie

Vakjargon en bewerkingstermen kunnen moeilijk te begrijpen zijn, waarbij sommige veel minder voor zichzelf spreken dan andere. Maar door deze gids te volgen, krijg je hopelijk een beter begrip van wat deze termen betekenen en hoe ze verband houden met de aanpassingen die je tijdens het bewerken aanbrengt.

De beste manier om het te leren is vooral door te blijven experimenteren. Speel eens met de verschillende schuifregelaars in Luminar en let goed op hoe elke schuifregelaar je foto beïnvloedt. Al snel zul je bewerkingstermen zo uit je mouw schudden alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Veel succes!